26 juli 2011
Aflevering 21: Geen antwoord
Zie hier voor uitleg over wat dit is.
27 oktober
Vorige week vrijdag is Mike’s lichaam gevonden in een bos in Noord-Ontario. Wat meteen al vermoed werd, werd later bevestigd: hij heeft zelfmoord gepleegd, met pillen.
Meer nieuwe gegevens: de dopinglui zaten niet achter hem aan vanwege gemiste controles en foute whereabouts, maar omdat hij in de Tour of Britain betrapt is op doping – op EPO.
We waren/zijn sprakeloos. Nouja, eigenlijk is Juan helemaal niet zo sprakeloos. Hij is boos. Vanwege de doping. Hij vond het zo ongelofelijk stom van Mike, dat hij woedend was – alsof hij zich niet realiseerde wat er echt was gebeurd, en dat Mike er niet meer is. Niet dat ik me dat ten volle realiseerde of realiseer, geloof ik, het is vooral onwezenlijk. Ik kan niet zeggen dat ik er nu zo heel erg kapot van ben, dat ik erg verdrietig ben. Daarvoor moet ik actief herinneringen oproepen aan de beste momenten van van de zomer, zoals toen in Ax bijvoorbeeld, en in Girona. Dan denk ik: het was toch echt een fijne, bijzondere man en in potentie een goede, dierbare vriend. Maar dat is dus niet meer, zal nooit zo zijn.
Veel dominanter in mijn hoofd zijn al die gekke, moeilijke momenten die er zijn geweest. Hoe raar en problematisch het eigenlijk allemaal was, met het toneelspel en de leugens en de woede en de angst. Die films draaien wel honderdduizend keer op een dag in mijn hoofd af. Ik herinner me de hardnekkigheid waarmee hij volhardde in het zwijgen, dan was hij onbenaderbaar. De laatste tijd was dat eigenlijk steeds zo.
Ik heb contact met hem gehouden, ik heb mijn best gedaan. Toch? Wat heb ik gehoord, wat voor signalen heb ik gemist, had ik wat kunnen doen, had ik meer moeten doen, of juist minder?
Zijn misschien wel grootste geheim heb ik gemist. Het is geen moment in me opgekomen zelfs. Hij wist dat hij iets stoms gedaan had, en hij wist ook dat de dopingcontroleurs op het verkeerde moment bij hem hadden aangeklopt. Hij wist dat de kans heel groot was dat hij gepakt zou worden. Tenminste, dat denk ik. Maar waarom was dat zo erg dat hij een einde aan zijn leven heeft gemaakt? Hij overwoog toch al te stoppen met wielrennen, dus een grote schorsing zou niet eens zo heel veel uitmaken. Of wel, voor zijn eer?
En Mike heeft er dus voor gekozen het alleen te dragen. Hoe kan het ook anders, ik was wel een heel kort lijntje naar de ploegleiding. Ik heb wel aangevoeld dat hij ergens op zat te wachten, dat herinner ik me nog – nu is wel duidelijk waarop.
Of hangen we te veel op aan de doping? Bleef er niets meer voor hem over – relatie uit, geaardheid geheim, wielercarrière bezoedeld? Maar dan vraag ik me af: hoe is het dan zo ver kunnen komen? En ik was er toch ook nog? Was dat niet genoeg, vriendschap? Zou het voor mij genoeg zijn?
Juan is overigens nog steeds hier, die wil nu niet weg, met deze toestand. Intensief telefooncontact met Carlo en anderen, dat wel. Maar daar komt volgens mij niet veel uit. Ik hoor Juan nu in de woonkamer ook ratelen, heel snel Spaans.
28 oktober
Vandaag is de begrafenis. Ik ben er niet heen, heb wel getwijfeld, maar het zou heel duur geworden zijn, naar Canada op en neer. Ik had het niet kunnen betalen zomaar, en ik had het wel van Juan mogen lenen, maar dat zag ik niet zitten, ik wil niet bij hem in het krijt staan. Juan vond het bovendien maar zo-zo dat ik wilde gaan. Hij is nog steeds vooral boos, maar gisteravond zei hij voor het eerst dat hij zich wel afvraagt of ze als ploeg niet te veel nadruk hebben gelegd bij Mike op het uitblijven van prestaties. Zeker nu hij weet dat Mike met een fors persoonlijk probleem kampte. Maar vervolgens wordt hij dan weer boos omdat Mike daar dus nooit open over is geweest.
Ikzelf heb nog steeds last van al die filmpjes in mijn hoofd, het afdraaien van gesprekken en herinneringen, en ook van een soort, ja, hoe moet ik het zeggen, radeloosheid in de zin van: ik wou dat iemand mij meer kon uitleggen. Al die vragen in mijn hoofd, al die dingen die ik niet weet, niet begrijp. Vooral: waarom, wat gaf de doorslag? Maar er is waarschijnlijk helemaal niemand die iets weet over Mike’s dopinggebruik, of nouja, hij moet die rommel van iemand gekregen/gekocht hebben, maar zo iemand is natuurlijk niet opspoorbaar, die zal echt niet onder de D van dealer in Mike’s telefoon te vinden zijn – zo zei Juan het cynisch.
En er is bijna niemand die weet van zijn homosexualiteit. Helemaal precies weet ik dat niet. Zijn moeder misschien? Zal ik haar over een tijdje bellen? Ik heb haar net een condoleancebrief gestuurd met wat positieve herinneringen aan Mike. Ik ben daar vanmiddag een paar uur mee bezig geweest. Hartstikke moeilijk schrijfwerk, om de juiste woorden te vinden en alleen de goede herinneringen te vermelden en de rest achterwege te laten. Maar uiteindelijk was ik wel blij met het resultaat, ook voor mezelf.
Zou Christoph meer weten? Maar die is boos. Of zal ik een poging wagen? Of over een tijdje, als het allemaal wat geluwd is? Ik weet eigenlijk niet eens helemaal zeker of Christoph geïnformeerd is, ik ben daar helemaal niet bij betrokken geweest – heeft Juan daar iets over gezegd? Hij is nu weg, ik zal het hem straks vragen. En straks zelf de moed opbrengen om Marit en Marian te bellen, dat heb ik nog niet gedaan.
29 oktober
Juan wist ook niet of Christoph geïnformeerd was, dus ik heb hem gisteravond zelf gebeld. Hij wist het niet. Niemand wist van Christophs bestaan. Hun vrienden in Londen waren Christophs vrienden. Juan en ik zijn de enige verbindende schakels – en dat hadden we ons niet gerealiseerd.
Ik moest heel wat moed bij elkaar rapen om Christoph te bellen. Het had me niet verbaasd als hij de telefoon niet op had genomen. Maar hij dacht dat het misschien eindelijk Mike zelf zou zijn, want ook Christoph had natuurlijk al lang niets meer van Mike gehoord. Hij had zich niet echt bezorgd gemaakt, hij had gewoon gedacht dat Mike hem niet meer wilde spreken, en dat kon hij wel begrijpen. Dus toen hij mijn nummer zag verschijnen, dacht hij dat Mike wel al die tijd bij mij had gezeten en toch weer eens wat van zich liet horen.
Maar dit hoorde ik allemaal pas in het tweede gesprek, later op de avond. Christoph was eerst te aangeslagen om mij verder te woord te staan, nadat ik eruit had gehakkeld dat Mike er niet meer was en waarom (letterlijk zweetdruppeltjes op mijn voorhoofd). Hij belde later terug, en vandaag nog een keer. Met ook nieuwe informatie, inderdaad wat stukjes van de puzzel.
Christoph vertelde dat Mikes vader ook zelfmoord gepleegd heeft, toen hij (Mike) vier was. Ik wist wel dat Mike’s vader jong overleden was, maar niet dat het zelfmoord was. Dat was in de familie een groot taboe, en Christoph had zich wel eens afgevraagd of pa misschien ook een homo met een dubbelleven was geweest ofzoiets, maar Mike wilde daar niet aan, die wilde het er sowieso nauwelijks over hebben. Ik kon niet inschatten in hoeverre het inkleuring, wishful thinking misschien wel, van Christoph was, dit verhaal, maar het klonk wel plausibel.
Mike is bovendien onder behandeling geweest voor depressie, en volgens Christoph was hij nog maar net gestopt met het nemen van anti-depressiva. De aanleiding was geweest dat zich hij in de tijd van hun samen heel goed voelde, toen was hij gestopt.
Dat was allemaal wel heftig, vond ik, al weet ik niet hoe ik het moet plaatsen. Het viel me verder mee dat Christoph niet meer boos was op mij. Ik was toch bang dat hij mij de schuld ervan zou geven dat Mike niet uit de kast kwam in zijn ploeg omdat ik meehielp de schijnwereld in tact te houden. Of misschien ook nog wel van het ‘laten zitten’ van Mike door iets met Juan te beginnen. Dat zijn allemaal dingen die ook aan mijn geweten knagen. Maar nee, Christoph zei dat hij zich nu afvraagt of hij de relatie had kunnen redden, zodat Mike niet zo moederziel alleen was komen te staan.
Wat Christoph daarin niet meeweegt, niet noemt zelfs, is de doping-affaire. Wat dat betreft zijn het wel twee uitersten, Christoph en Juan: de een ziet alleen de eenzaamheid na de verbroken relatie, de ander alleen de stommiteit van dopinggebruik. Ligt de waarheid in het midden? In ieder geval denk ik dat de moeilijke acceptatie van Mike’s geaardheid, in de buitenwereld, in zijn familie, in de ploeg, in het peloton, in de hele wereld, en misschien ook nog wel in hemzelf, nog een derde oorzaak is. Of zou kunnen zijn.
Maar misschien moet ik ophouden met al dat gepsychologiseer, ik weet niet wat ikzelf ermee opschiet; Mike komt er zeker niet door terug. Hij zou de enige zijn die deze vragen kon beantwoorden.
Juan is trouwens eerder vanmiddag naar Spanje vertrokken, vandaar dat ik zo veel tijd heb om te schrijven. Hij moet een aantal dingen doen, waaronder een ingelaste bijeenkomst met mensen van de ploeg om te overleggen of ze nog wat moeten doen richting bond, WADA of andere bobo’s. Maar Juan dacht van niet: de algemene houding tegenover dopingzondaars is ‘opgeruimd is netjes’. Ik vond dat nogal hard, in dit geval, maar ik geloof dat Juan het zelf eigenlijk ook wel vindt. Nouja, niet dat hij zegt: een dopinggebruiker moet er maar een eind aan maken. Maar wel dat het Mike’s eigen verantwoordelijkheid is geweest, dus geldt dan ‘eigen schuld, dikke bult’ als je betrapt wordt. Hij noemde EPO ook achterhaald, en in dat opzicht dom: de kans dat ze dat vinden is veel groter dan bij nieuwere middelen, waarbij je nog een aardige kans schijnt te hebben om door de mazen van het net te glippen. Hoe dan ook, na alle toestanden in het wielrennen van de afgelopen jaren kun je doping gewoon niet meer maken, vindt Juan.
Ik vind het maar lastig. Juan heeft gelijk natuurlijk: doping gebruiken mag niet, het is stom, sowieso, en al helemaal gezien de verhoudingen in het wielrennen. Maar als zelfmoord er de consequentie van is – ??? Maarja, het was niet alléén de doping, het was ook… en zo draaien mijn gedachten maar in kringetjes rond.
3 november
Ik ben inmiddels ook in Madrid, sinds gister, ik hield het thuis niet meer uit. . Nu ben ik tenminste bij iemand bij wie ik niet hoef te doen alsof er niets gebeurd is. Al doen we trouwens wel ons best om weer een beetje gewoon door te gaan met verder leven.
Ik heb afgelopen weekend zowel Marit als Marjan opgezocht, en dat was lastig. Ze horen me aan, ze zeggen ‘erg zeg’, en daarna gaan ze over tot de orde van de dag. Marit dacht volgens mij ‘zie je nou wel, daar moest wel ellende van komen’. Dat zegt ze dan niet, zo is ze dan ook wel, dat ze weet dat ze dat op dit moment niet kan maken. Maar dan weet ze ook niets anders te zeggen. Marjan benadrukte dat mijn leven gewoon doorgaat, en nog goed ook, vanwege Juan vooral, maar ook wel omdat het met Mike toch knap ingewikkeld was geworden, dus volgens haar moest ik er maar niet te veel mee zitten.
Ze raakte daarmee net vorige week ook wel een gevoelig punt, want met Juan was het toen niet bepaald gezellig. Dat kon natuurlijk ook niet, daarvoor waren we allebei te veel in shock. Maar ik had af en toe wel moeite met zijn woede. Mike was niet alleen maar dom, er was veel meer aan de hand en hij zag kennelijk geen andere uitweg – tot twee keer aan toe, eerst met de doping, daarna door eruit te stappen. Dat is niet iets om boos op te zijn, dat is ook gewoon erg en verdrietig. Ik heb zoiets een paar keer proberen te zeggen, maar het leek niet tot hem door te dringen, en dat ging me storen. Aan de telefoon vrijdag deed hij wat rustiger, dan was na wat gesprekken erover in de ploeg, kennelijk heeft dat hem goed gedaan.
Soms denk ik: ik heb lang gezegd dat ik alles met Mike nog steeds naadloos uit mijn leven kon verwijderen. Zonder grote consequenties voor mij. Dat lijkt nu gebeurd te zin. Mijn leven gaat gewoon door, en ik zou bijna kunnen doen alsof ik Mike nooit gekend heb. Alsof hij nooit bestaan heeft.
Toch laat hij een zeurende, lege plek achter, en een heleboel vragen. Ik weet niet wat ik daarmee moet. Zal het slijten, vast wel, zal ik nog antwoorden op vragen proberen te krijgen, maar hoe dan en van wie? En de ultieme vraag: had het ook anders kunnen lopen, had ik het anders kunnen doen lopen, daarop krijg ik vast nooit een antwoord.
- Wordt (nog één keer) vervolgd -
